Zachowek, czyli ustawowe zabezpieczenie interesów majątkowych osób najbliższych spadkodawcy

Spadkodawca, w ramach swobody testowania, może rozporządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci poprzez sporządzenie testamentu lub rozdysponować go jeszcze za życia, dokonując darowizny. Spadkobiercami są najczęściej osoby blisko spokrewnione ze spadkodawcą, jednak zdarza się tak, że wolą spadkodawcy jest, aby jego majątek przypadł tylko niektórym spośród najbliższych lub nawet komuś, kto według ustawy w ogóle by po nim nie dziedziczył.

Co zrobić więc w sytuacji, gdy jako osoby najbliższe zostaniemy pominięci w testamencie?

Kodeks cywilny daje w takim przypadku osobom najbliższym roszczenie pieniężne skierowane przede wszystkim przeciwko powołanym spadkobiercom. Ustawa ogranicza jednak krąg osób uprawnionych do zachowku do osób blisko spokrewnionych ze spadkodawcą, którymi są zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy. To nie koniec warunków, jakie stawia ustawa – uprawnienie do skorzystania z instytucji zachowku jest uzależnione także od tego, czy bylibyśmy powołani do spadku z mocy ustawy, co oznacza tyle, że gdyby testament nie istniał to my, jako spadkobiercy ustawowi, dziedziczylibyśmy po osobie zmarłej. Ponadto, roszczenie o zachowek przysługuje jedynie wtedy, gdy osoba uprawniona nie otrzymała należnej jej części majątku spadkowego czy to w drodze dziedziczenia, czy w formie doliczanej do spadku darowizny, czy w postaci zapisu.

Roszczenie o zachowek jest roszczeniem pieniężnym. Jego wartość to połowa wartości udziału spadkowego jaki przypadłby nam przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli jednak uprawnionym jest małoletni zstępny lub osoba trwale niezdolna do pracy, wówczas wysokość zachowku wynosi dwie trzecie wartości udziału jaki przypadłby w spadku, gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego.

Jeżeli ustalimy już, że spełniamy warunki ustawowe i należymy do kręgu osób uprawnionych do zachowku możemy żądać zapłaty określonej sumy pieniężnej od osób, które zamiast nas uzyskały prawo do spadku. Zapłaty zachowku możemy domagać się w pierwszej kolejności od spadkobierców, którzy faktycznie odziedziczyli spadek. W drugiej kolejności zobowiązane do wypłaty zachowku są osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił w testamencie zapis windykacyjny, a kolejno osoby, na rzecz których spadkodawca dokonał doliczanych do spadku darowizn.

Jeżeli osoba zobowiązana do zapłaty zachowku nie chce uczynić tego dobrowolnie, swoich roszczeń możemy dochodzić w sądowym postępowaniu cywilnym w drodze procesu o zapłatę zachowku.

Porady prawne

Nie takie RODO straszne
RODO, inaczej – GDPR, czyli unijne rozporządzenie o ochronie danych osobowych, wchodzi w życie z dniem 2...
czytaj więcej
Kwestia przedawnienia odsetek z uwzględnieniem orz...
Odsetki kapitałowe (zwykłe) stanowią rodzaj wynagrodzenia za korzystanie z cudzych pieniędzy. Odsetki można pr...
czytaj więcej
Rejestracja przedsiębiorców – gdzie się zarejestro...
Spółka prawa handlowego, spółka cywilna, jednoosobowa działalność gospodarcza – róż...
czytaj więcej